អ្នក​នាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា បាន​បញ្ជាក់​ឡើង​ជា​ថ្មី​ក្នុង​សន្និសីទ​សារ​ព័ត៌មាន​នៅ​ថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ អំពីជំហររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ដោះស្រា​យ​បញ្ហា​ព្រំដែនសមុទ្រ និង​ព្រំដែនគោករបស់កម្ពុជា គឺតែងតែប្រកាន់ជំហរដោះស្រាយ​ដោយ​សន្ដិវិធី ការទូត ការ​សន្ទនា ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

ឯកឧត្តមបានថ្លែងថា ​ចំពោះ ព្រំដែនសមុទ្រ៖ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ មក កម្ពុជា បានប្រកាសពីការ​ចាប់ផ្តើម​ប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ (Compulsory Conciliation) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ UNCLOS ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយ​ការ​ទាម​ទារ​ដែន​សមុទ្រ​ត្រួតស៊ីគ្នាថា ជាមួយប្រទេសថៃ។ ការសម្រេចចិត្តបែបនេះធ្វើឡើង បន្ទាប់​ពី​អនុស្ស​រណៈ​នៃ​ការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០១ ឬហៅកាត់ថា MoU 2001 ដែលជាក្រប​ខណ្ឌ​ទ្វេភាគី​តែ​មួយ​គត់​ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាង​ប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវបានភាគីថៃលុបចោលជាឯកតោភាគី។

ឯកឧត្តមបញ្ជាក់ថា នៅពេលដែលរាជរដ្ឋាភិបាល​ថៃបានប្រកាសថា នឹងដកខ្លួនចេញពីក្របខណ្ឌទ្វេភាគីដ៏យូរអង្វែងនេះ កម្ពុជាបានស្នើឱ្យភាគីថៃពិចារណាឡើងវិញ ប៉ុន្តែ ជាការគួរឱ្យ​សោក​ស្តាយ ភាគីថៃនៅតែសម្រេចចិត្តដើរចេញពីក្របខណ្ឌទ្វេភាគីនេះដដែល។ ការដើរ​ចេញពីក្របខណ្ឌទ្វេភាគីរបស់ថៃ មានន័យថា MoU 2001 ដែលជាក្របខណ្ឌទ្វេភាគីព្រមព្រៀងគ្នាតែមួយគត់សម្រាប់ដោះស្រាយតំបន់ទាមទារដែនសមុទត្រួតស៊ីគ្នាក្នុងរយៈពេលជាង២៥ឆ្នាំកន្លងមក មិនអាច​ប្រើប្រាស់បានទៀតឡើយ។ ហេតុដូច្នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​បានពិចារណាយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុតនូវរាល់ជម្រើសផ្លូវច្បាប់ និងដោយសន្តិវិធីដែលមាន និង​​ដែលអាចអនុវត្តទៅបាន។ ការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំដែលជាយន្តការផ្លូវច្បាប់ដោយសន្តិវិធីនៅក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុត។ កម្ពុជាសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា ដំណើរការនេះនឹងបង្ហាញជាថ្មីម្ដងទៀតនូវតម្លៃពិតប្រាកដនៃច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជំលោះដោយសន្តិវិធី។

ឯកឧត្តមបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ជំហររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏ ​បានទទួលការគាំទ្រ​យ៉ាងពេញទំហឹងពីស្ថាប័នកំពូល​របស់​ជាតិ ក្រសួង ស្ថាប័ន រហូតរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន។ អាចនិយាយបានថា ប្រជាជាតិខ្មែរកំពុងឈរនៅលើជំហរឯកភាពជាតិដ៏រឹងមាំមួយឆ្ពោះទៅការ​ដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី តាមរយៈការផ្សះផ្សា​ដោយភាគីអន្តរជាតិ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិដើម្បីទទួលបានដំណោះស្រាយមួយ​ត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌និងយូរអង្វែងសម្រាប់ប្រជាជាតិទាំងពីរក៏ដូចជាសម្រាប់​សន្តិភាព ស្ថិរភាព​ និងវិបុលភាពក្នុងតំបន់ទាំងមូល។

ចំណែកព្រំដែនគោកវិញ៖ ទន្ទឹមគ្នានឹង​ការប្រើប្រាស់ «យន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីការពារដែនអធិបតេយ្យជាតិនិងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្រ កម្ពុជា​​ក្នុងនាមជារដ្ឋដែលស្រឡាញ់ និងការពារសន្តិភាព និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ នៅតែរក្សាជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់រវាងកម្ពុជាថៃចំពោះដំណោះស្រាយ​ព្រំដែនគោក។

ឯកឧត្តម ប៉ែន បូណា បានបញ្ជាក់ថា ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជានៅតែបន្តគោរពនិងអនុវត្ត​យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនបំផុតនូវបទឈប់បាញ់និងគ្រប់ចំណុចទាំងអស់ដែលមានចែង​ក្នុងសេចក្តីប្រកាសរួម ចុះ​ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ដើម្បីឈាន​ទៅដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោករវាងប្រទេសទាំងពីរ​ដោយសន្តិវិធី ដោយបង្កើតឱ្យ​បាននូវ​សន្តិភាព​យូរអង្វែងនៅតាមព្រំដែន ក៏ដូចជាស្ថិរភាពនិងវិបុលភាពក្នុងតំបន់ទាំង​មូល តាមរយៈការប្រើប្រាស់ក្រុមការងារវាស់វែងព្រំដែនចម្រុះ (JBC)ដូចមានចែងក្នុងចំណុចទី៣នៃសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥។

ឯកឧត្តមបានរំឭកឡើងវិញថា ចំណុចទី៣​ដែល​ចែងថា៖ «ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាថា រាល់ការព្រមព្រៀងក្រោមសេចក្តីប្រកាសរួមនេះមិនត្រូវធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការខ័ណ្ឌសីមាព្រំដែន និងព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរនោះទេ។ ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាប្រគល់តួនាទីឱ្យគណៈកម្មការចំរុះព្រំដែនបន្តអនុវត្តការងារវាស់វែង និងខ័ណ្ឌសីមាព្រំដែន ឱ្យបានឆាប់រហ័សបំផុត ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់រវាងប្រទេសទាំងពីរ ដើម្បីសម្រេចបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែងតាមបណ្តោយព្រំដែន។ ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នា ថានឹងប្រើប្រាស់យន្តការដែលមានស្រាប់នៃគណៈកម្មការចំរុះព្រំដែន ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខរបស់ក្រុមការងារវាស់វែងចំរុះនៅលើទីតាំងជាក់ស្តែង ដោយរាប់បញ្ចូលទាំង សុវត្ថិភាពពីជាន់មីន។ ភាគីទាំងពីរឯកភាពគ្នាថា គណៈកម្មការចំរុះព្រំដែននឹងផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុតចំពោះការងារវាស់វែងនិងខ័ណ្ឌសីមាព្រំដែននៅតំបន់រងផលប៉ះពាល់ដែលមានជនស៊ីវិលរស់នៅ»៕