ប្រតិកម្មជាផ្លូវការពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Esmaeil Baghaei មានសារដ៏ច្បាស់ លាស់មួយថា ការផ្លាស់ប្តូរសារ រវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងនៅបន្ត ប៉ុន្តែពុំទានមានកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយណាមួយត្រូវបានឈានដល់នៅឡើយទេ។លោក Baghaei បានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសំឡេងរបស់លោកប្រធានាធិបតី Trump ដោយនិយាយថា អ៊ីរ៉ង់និយាយថាលាហើយចំពោះភាសានៃពាក្យថា «ត្រូវតែ» រយៈពេល៤៧ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ ហើយសង្កត់ធ្ងន់ថា អ៊ីរ៉ង់ធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើអ្វីដែលខ្លួនមើលឃើញថាជាផលប្រយោជន៍ និងសិទ្ធិរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់។ស្តីពីបញ្ហានៃការបិទផ្លូវរបស់កងទ័ពជើងទឹក និងច្រកសមុទ្រ Hormuz លោក Baghaei បាននិយាយថា អ្វីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកហៅថាការបិទផ្លូវ តាមទស្សនៈរបស់អ៊ីរ៉ង់គឺជាសកម្មភាពខុសច្បាប់តាំងពីដើមសង្គ្រាមមក ហើយវាក៏ជាការរំលោភលើបទឈប់បាញ់ និងសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍អន្តរជាតិ។លោក Baghaei បាននិយាយបន្ថែមថា អ៊ីរ៉ង់ពេលនេះចង់ឃើញថាតើការដកចេញការបិទផ្លូវរបស់កងទ័ពជើងទឹកនឹងត្រូវបានអនុវត្តដូចដែលបានប្រកាសឬយ៉ាងណា ឬថាតើវាគ្រាន់តែជាការអះអាងឃោសនា។ ដូច្នេះសារពីអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ង់កាន់តែប្រុងប្រយ័ត្នជាងមុន នៅពេលនេះ។ ពួកគេនិយាយថា ការចរចាកំពុងបន្ត ប៉ុន្តែភាពខ្វែងគំនិតគ្នាសំខាន់ៗនៅតែមិនទាន់បានដោះស្រាយ។

ភ្នំពេញ៖ អតីតពលករកម្ពុជាដែលវិលត្រឡប់មកពីប្រទេសថៃកំពុងរកឃើញការងារដែលមានស្ថិរភាព និងផ្តល់ផលចំណេញនៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរ ផលិតកម្ម និងកសិកម្មដែលកំពុងរីកចម្រើនរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ កំណើននៃវិស័យកាត់ដេរ ផលិតកម្ម និងកសិកម្ម បានបង្កើតតម្រូវការកម្លាំងពលកម្មកាន់តែច្រើន ដែលអាចស្រូបយកកម្លាំងការងារវិលត្រឡប់ទាំងនេះឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។អតីតពលករកម្ពុជា ដែលបានវិលត្រឡប់មកពីប្រទេសថៃ បានប្រាប់ BTV ថា ពួកគេកំពុងបម្រើការងារថ្មីៗនៅក្នុងប្រទេស ដែលផ្តល់ទាំងស្ថិរភាព ប្រាក់ចំណូលសមរម្យ និងលទ្ធភាពអភិវឌ្ឍជីវភាពរស់នៅរយៈពេលវែង។ លើសពីនេះ ពួកគេ ធ្វើការក្នុង​បរិយាកាសការងារល្អប្រសើរ និងមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីថៅកែថែមទៀតផងផង។​ អតីតពលករទាំងពីរនេះ គឺជាប្តីប្រពន្ធ មកពីខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានដឹកដៃគ្នាមកធ្វើការនៅក្នុងរោងចក្រមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ​ កាលពីមួយឆ្នាំមុន។ ពួកគេ អះអាងថា នឹងធ្វើការ​នៅក្នុងប្រទេសជារៀងរហូតមិនត្រឡប់ទៅធ្វើជាពលករនៅប្រទេសថៃទៀត បន្ទាប់ពីឆ្លង់កាត់ភាពឈឺចាប់ពីការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើប្រទេសកម្ពុជា​។​លោក អាន ដារា ស្ថាបនិក ក្រុមហ៊ុន អ៊ែមផល អាហ្រ្គោ ប្រដាក់ ខូអីលធីឌី ដែលជាសហគ្រាសកែច្នែគ្រាប់ស្វាយចន្ទី​ បានប្រាប់ BTVថា សហគ្រាសរបស់លោកបានផ្តល់ការងារជូនអតីតពលករមកពីថៃប្រមាណ ៦០ ទៅ ៧០ ភាគរយ នៃចំនួនបុគ្គលិកសរុប​ ហើយ​នៅតែបន្តបើកឱកាសទទួលយកពួកគេបន្ថែមទៀត ជាពិសេស​ ក្រុមជំនាញជាងម៉ាស៊ីន​ និងអ្នកបែកចែកគ្រាប់ស្វាយចន្ទី ដែលសហគ្រាសរបស់លោកកំពុងត្រូវការ​ជាចាំបាច់។ការវិលត្រឡប់របស់អតីតពលករទាំងនេះ​ មិនត្រឹមតែជួយបំពេញតម្រូវការទីផ្សារការងារក្នុងស្រុកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមចំណែកពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសផងដែរ។ ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ បានបញ្ចាក់ថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ទីផ្សារការងារកម្ពុជានឹងមានការវិវត្តយ៉ាងខ្លាំងក្លាឆ្ពោះទៅរកការប្រើប្រាស់ពលកម្មជំនាញ និងបច្ចេកទេស ដើម្បីជំរុញផលិតភាពជាតិ។ ក្រុមកម្មករជំនាញ និងការីម៉ាស៊ីន មានតម្រូវការខ្ពស់ជាងគេរហូតដល់ ២៧២ ៤៤២ នាក់ ដែលភាគច្រើនមកពីវិស័យកាត់ដេរ ស្បែកជើង និងកាបូប ។ សម្រាប់ក្រុមអ្នកគ្រប់គ្រង វិស្វករ និងអ្នកបច្ចេកទេស ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មប្រមាណជិត ៣ ម៉ឺននាក់ ដែលទាមទារឱ្យមាន គុណវុឌ្ឍខ្ពស់ចាប់ពីកម្រិតបច្ចេកទេសជាន់ខ្ពស់ឡើងទៅ៕អត្ថបទ៖ ធូ វិរៈ ,

ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសពីការបំផ្លាញចោលបណ្តាញរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលបានក្លែងបន្លំ និងបោកប្រាស់អាជីវកម្មអាមេរិក ដើម្បីទទួលបានបច្ចេកវិទ្យាដ៏រសើបសម្រាប់យោធារបស់របបអ៊ីរ៉ង់។អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស លោក Tommy Pigott បាននិយាយថា បណ្តាញដែលដឹកនាំដោយក្រុមហ៊ុន របស់លោក Ali Majd Sepehr មានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បាន បោកប្រាស់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាអាមេរិកក្នុងទឹកប្រាក់រាប់សិបលានដុល្លារ ដោយក្លែងបន្លំជាអាជីវកម្មអាមេរិកស្របច្បាប់។ដោយប្រកាសពីទណ្ឌកម្មលើបណ្តាញនេះ លោក Pigott បាននិយាយថា ពួកគេជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការ «សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច» ដ៏ទូលំទូលាយរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់ និងបានកំណត់គោលដៅជាពិសេសលើបុគ្គល និងអង្គភាពដែលធ្វើការជំនួសឲ្យក្រសួងការពារជាតិ និងភស្តុភារនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់អ៊ីរ៉ង់ ក្នុងការទិញទំនិញដែលមានការរឹតត្បិតក្នុងការក្លែងបន្លំពីក្រុមហ៊ុនអាមេរិក។លោក Pigott បាននិយាយបន្ថែមថា លោក លោក Sepehr និងអ្នកឃុបឃិតរបស់លោក បានស្វែងរកការទិញយុទ្ធោបករណ៍ទំនើបៗសម្រាប់វិស័យការពារជាតិរបស់អ៊ីរ៉ង់។

សាស្ត្រាចារ្យ ព្រមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំមកពីក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ សរុបចំនួន ៧២រូប ត្រូវបានជ្រើសរើសយ៉ាងសម្រិតសម្រាំងជាអនុគណៈកម្មការតាក់តែងវិញ្ញាសា សម្រាប់ការប្រឡងប្រជែងជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការ ឱ្យចូលបម្រើការងារក្នុងក្របខ័ណ្ឌរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន ដែលការប្រឡងនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅនាវេលាម៉ោង ១:០០រសៀល។អនុគណៈកម្មការតាក់តែងវិញ្ញាសាទាំង ៧២រូប សុទ្ធសឹងតែជាធនធានមនុស្សដែលមានបទពិសោធខ្ពស់ អញ្ជើញមកពីសាកលវិទ្យាល័យ និងគ្រឹះស្ថានសិក្សានានា។ សមាសភាពទាំងនេះ ត្រូវបានបែងចែកភារកិច្ចយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅតាមឧបសម្ព័ន្ធ និងមុខវិជ្ជាជំនាញដូចខាងក្រោម៖ឧបសម្ព័ន្ធទី១៖ ផ្តោតលើជំនាញពិធីការនិងបដិសណ្ឋារកិច្ច, ហិរញ្ញវត្ថុ, ធនធានមនុស្ស, រដ្ឋបាលសាធារណៈ, អប់រំ និងសវនកម្ម។ឧបសម្ព័ន្ធទី២៖ ផ្តោតលើជំនាញបកប្រែនិងបកប្រែដេញ (ភាសាថៃ និងអង់គ្លេស), វាស់វែងឋានលេខា, វាស់វែងប្រថពីវិភាគ, វាស់វែងជលសាស្ត្រ, ស្ពានថ្នល់និងសំណង់ស៊ីវិល, ផែនទី, ស្ថាបត្យកម្ម, វិភាគនិងដោះស្រាយវិវាទ, រៀបចំគោលនយោបាយ, សេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍, តាមដាន ត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃគម្រោង, នីតិអន្តរជាតិ និងការគ្រប់គ្រងផែនទីនិងទិន្នន័យ។ទន្ទឹមនឹងនេះ ក៏មានការតាក់តែងវិញ្ញាសាពហុចម្លើយ លើភាសាអង់គ្លេស និងចំណេះដឹងទូទៅ ដែលគ្របដណ្ដប់លើមុខងារសាធារណៈ, ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ, គោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល, រដ្ឋបាលសាធារណៈ, វប្បធម៌ទូទៅ, ពលរដ្ឋវិទ្យា, ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រកម្ពុជា, អាស៊ាន, សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងការងារកិច្ចការព្រំដែន។ចំពោះនីតិវិធីនៃការតាក់តែង សាស្ត្រាចារ្យមួយរូបត្រូវរៀបចំវិញ្ញាសាចំនួន ២ ទៅ ៣ជម្រើស ទៅតាមប្រភេទមុខវិជ្ជាដែលបានកំណត់ រួចដាក់ជូន ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីសម្រេចជ្រើសរើសយក ១ជម្រើស ឬអាចយកសំណួរពីជម្រើសទាំងអស់មកច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាវិញ្ញាសាស្ថាពរតែម្តង។ ដោយឡែក សម្រាប់វិញ្ញាសាពហុចម្លើយ សាស្ត្រាចារ្យត្រូវរៀបចំរហូតដល់ទៅ ១៥០សំណួរ ដើម្បីដាក់ជូនឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ធ្វើការចម្រាញ់យកត្រឹមតែ ១០០សំណួរ ប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ការប្រឡងនាពេលរសៀលនេះ។អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនោះគឺ ដំណើរការនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយរក្សាការសម្ងាត់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ដើម្បីធានាបាននូវភាពយុត្តិធម៌ និងសុក្រឹតភាព៕

ប្រទេសរ៉ូម៉ានី និងសម្ព័ន្ធយោធាណាតូរបស់ខ្លួន បានប្រតិកម្មដោយកំហឹងបន្ទាប់ពីយានដ្រូនរបស់រុស្ស៊ី បានធ្លាក់ទៅលើអគារលំនៅឋានមួយកន្លែងនៅភាគខាងកើតប្រទេសរ៉ូម៉ានី បណ្តាលឱ្យមនុស្សពីរនាក់រងរបួស។ ក្រសួងការបរទេសនៅទីក្រុង Bucharest កាលពីថ្ងៃសុក្របានហៅការធ្លាក់យានដ្រូនដែលជាផ្នែកមួយនៃការវាយប្រហារនៅពេលយប់ក្នុងបំណងដាក់គោលដៅទៅលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន ថាជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។ ឧបទ្ទវហេតុនេះ ជាការឈ្លានពានចុងក្រោយនៅតាមបណ្តោយស្លាបភាគខាងកើតរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តដែលបង្កើនការព្រួយបារម្ភថា ហានិភ័យនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយបើកចំហរវាងរុស្ស៊ី និងបណ្តារដ្ឋសម្ព័ន្ធមិត្តណាតូ កំពុងកើនឡើង។ប្រទេសរ៉ូម៉ានី និយាយថា យានដ្រូនកាលពីពេលយប់ ត្រូវបានតាមដានដោយរ៉ាដានៅក្នុងដែនអាកាសរបស់ខ្លួន មុនពេលធ្លាក់ទៅលើដំបូលអគារលំនៅឋានមួយកន្លែងក្នុងទីក្រុង Galati។ យន្តហោះចម្បាំង F-16 ចំនួនពីរគ្រឿង និងឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយគ្រឿង ត្រូវបានបញ្ជូនចេញយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ខណៈអាជ្ញាធរ បានចេញការព្រមានបន្ទាន់ដល់ប្រជាជន។ មនុស្សពីរនាក់បានរងរបួសស្រាល ហើយប្រជាជនច្រើននាក់ត្រូវបានជម្លៀសចេញបន្ទាប់ពីមានអគ្គិភ័យកើតឡើងដោយសារការធ្លាក់យានដ្រូននេះ។នេះជាឧបទ្ទវហេតុចុងក្រោយក្នុងចំណោមហេតុការណ៍ជាច្រើន ខណៈសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនបានរាលដាលដល់ប្រទេសណាតូដែលនៅជិតខាង ដោយបានបង្កើនការព្រួយបារម្ភពីការរីកធំជម្លោះអាចកើតមាន។ ប្រទេសអេស្តូនី លីទុយអានី និងប្រទេសឡាតវី ព្រមទាំងប្រទេសហ្វាំងឡង់ បានរាយការណ៍ពីការឈ្លានពានដដែលៗចូលទៅក្នុងដែនអាកាសរបស់ពួកគេក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែថ្មីៗនេះ។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការធ្លាក់យានដ្រូន ទីក្រុង Bucharest បានអំពាវនាវឱ្យសម្ព័ន្ធយោធាណាតូ ពន្លឿនការផ្ទេរសមត្ថភាពប្រឆាំងយានដ្រូន។

ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Donald Trump បាននិយាយកាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២៩ ខែឧសភា ថា លោកកំពុងធ្វើការសម្រេចចិត្តលើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលអាចឈានដល់ជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ទោះបីជាទីក្រុងតេអេរ៉ង់ទទូចថានៅតែ «ពុំទាន់មានកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយ» លើការបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាក៏ដោយ។ របាយការណ៍មួយពីទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន Fars របស់អ៊ីរ៉ង់ បានច្រានមូលដ្ឋានសំខាន់ៗមួយចំនួននៃការកំណត់លក្ខណៈរបស់លោក Trump អំពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដោយដកស្រង់ប្រភពព័ត៌មានជាច្រើនដែលបានហៅការថ្លែងលើកឡើងរបស់លោកថាជា «ល្បាយនៃការពិតនិងការនិយាយកុហក»។ ប្រភពព័ត៌មានអាមេរិកបានប្រាប់សារព័ត៌មាន AFP ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះគ្រាន់តែរង់ចាំការចុះហត្ថលេខារបស់លោក Trump បន្ទាប់ពីការផ្អាកការចរចារយៈពេលជាច្រើនសប្តាហ៍ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ ដែលបានហ៊ុមព័ទ្ធតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោករង្គោះរង្គើ។ លោក Trump បានចូលរួមកិច្ចប្រជុំរយៈពេលពីរម៉ោងនៅសេតវិមានកាលពីថ្ងៃសុក្រ ប៉ុន្តែពុំបានឈានដល់ការសម្រេចចិត្តលើកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីណាមួយជាមួយអ៊ីរ៉ង់ទេ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន The New York Times។ លោក Trump បានប្រកាសពីកិច្ចប្រជុំនេះនៅក្នុងការបង្ហោះនៅលើបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយសង្គមដ៏វែងមួយ ដោយបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការទាមទារដែលបានធ្វើឡើងជាយូរមកហើយថា អ៊ីរ៉ង់ត្រូវតែព្រមព្រៀងថាគ្មានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងត្រូវតែបើកផ្លូវដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Esmaeil Baqaei បានប្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាម បាននិយាយថាលាហើយចំពោះភាសានៃពាក្យថា «ត្រូវតែ» រយៈពេល៤៧ ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ។ លោកបាននិយាយបន្ថែមថា «ទាក់ទងនឹងការយោគយល់ និងការផ្លាស់ប្តូរសារកំពុងនៅបន្ត ប៉ុន្តែពុំទាន់មានកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយណាមួយត្រូវបានឈានដល់នៅឡើយទេ»។ នៅក្នុងសាររបស់លោក លោក Trump បាននិយាយថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ នឹងដោះគ្រាប់មីននៅច្រកសមុទ្រ Hormuz និងបញ្ចប់ការបិទផ្លូវទឹករបស់ខ្លួនដោយគ្មានការបង់ប្រាក់សម្រាប់នាវា ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកក៏នឹងដកចេញការបិទផ្លូវនៅកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ស្របគ្នាដែរ។

ភ្នំពេញ៖ សម្ដេចមហាបវរធីតបី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្ដីនៃកម្ពុជា នៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានបង្ហោះសារមួយដោយបញ្ជាក់អំពីការយល់ខុសរបស់ប្រជាពលរដ្ឋថៃ ដែលបានលើកឡើងថា សម្ដេចបានទៅរៀននៅសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាអាមេរិក West Point តាមរយៈកូតារបស់កងទ័ពថៃ និងច្រានចោលការលើកឡើងនេះទាំងស្រុង។ សម្ដេចធិបតីបានសរសេរថា ម្សិលមិញ (ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភានេះ) សម្ដេចបាន បង្ហោះសារមួយពាក់ព័ន្ធនឹងការបញ្ចប់ការសិក្សារបស់ខ្ញុំពីសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាអាមេរិក West Point កាលពី ២៧ឆ្នាំមុន (២៩ ឧសភា ១៩៩៩)។ ក្រោយការបង្ហោះនេះ សម្ដេចបានបញ្ជាក់ថា មានប្រជាពលរដ្ឋថៃមួយចំនួនបានចូលមកសរសេរបញ្ចេញមតិថា ខ្ញុំបានទៅរៀននៅសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក West Point តាមរយៈកូតារបស់កងទ័ពថៃ។ សម្ដេចបានបញ្ជាក់ថា មានការបញ្ចេញមតិបែបនេះ ជាច្រើនលើករួចមកហើយ ដែលខ្ញុំមិនដែលឆ្លើយតប ដោយសារមិនចង់យកបញ្ហានេះមកបកស្រាយនាំអោយវែងឆ្ងាយដោយមិនចាំបាច់។ សម្ដេចធិបតីបានថ្លែងថា៖«ពេលនេះ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់បន្តិចដើម្បីបបញ្ចប់ការយល់ខុសនេះតទៅទៀត។ ជាចម្លើយខ្លី គឺខ្ញុំមិនបានទៅរៀននៅសាលា West Point ដោយប្រើកូតារបស់កងទ័ពថៃនោះទេ។ ហេតុផលគឺសាមញ្ញបំផុត»៖ ១. សហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសមហាអំណាច និងមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផ្តល់អាហារូបករណ៍ទៅប្រទេសណាក៏បាន ដោយមិនចាំបាច់យកកូតាពីប្រទេសមួយ (ថៃ) ទៅអោយបេក្ខជនពីប្រទេសផ្សេងមួយទៀត (កម្ពុជា)ទេ។ ២. ប្រទេសដែលទទួលបានកូតា សម្រាប់បញ្ជូនសិក្ខាកាមទៅ West Point មិនមានសិទ្ធិផ្ទេរកូកូតារបស់ខ្លួនទៅឲ្យប្រទេសផ្សេងទេ។ សហរដ្ឋអាមេរិកជាអ្នកកំណត់ប្រទេសណាត្រូវទទួលបាន ហើយទទួលចំនួនប៉ុន្មានកន្លែង សម្រាប់ឆ្នាំនីមួយៗ។ ៣. សញ្ញាបត្ររបស់ខ្ញុំពីសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក West Point គឺបញ្ជាក់ច្បាស់ថា ជានិស្សិតយោធាពីកម្ពុជា មិនមែនពីប្រទេសណាផ្សេងទេ។ ៤. លក្ខខណ្ឌតម្រូវចាំបាច់មួយសម្រាប់បេក្ខជននិស្សិតនាយទាហានបរទេសទៅរៀននៅសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាអាមេរិក West Point គឺត្រូវទទួលបានការធានា (nomination) ពីក្រសួងការពារជាតិនៃប្រទេសរបស់ខ្លួន និងការគាំទ្រ (endorsement) ពីស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំនៅប្រទេសនោះ។ បើសិនជាខ្ញុំប្រើប្រាស់កូតារបស់យោធាថៃ ដើម្បីទៅរៀននោះ ប្រាកដជាខ្ញុំត្រូវបានទទួលការធានាពីក្រសួងការពារជាតិថៃ និងការគាំទ្រពីស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំនៅថៃហើយ។ សម្រាប់រូបខ្ញុំ គឺនៅឆ្នាំ១៩៩៥ បានទទួលការធានាពីក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា និងការគាំទ្រពីស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា (មិនមែនបានពីស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំនៅថៃទេ)។ ដូច្នេះបញ្ជាក់ច្បាស់ថាកូតាដែលខ្ញុំបានទៅរៀននៅ West Point គឺជាកូតាដែលសហរដ្ឋអាមេរិកផ្ដល់មកឲ្យកម្ពុជាមិនមែនឲ្យទៅថៃដូចការលើកឡើងនោះទេ។ បើអ្នកណាចង់បញ្ជាក់ថា តើវាជាការពិត ឬមិនពិតនោះ គឺងាយស្រួលបំផុត ដោយអ្នកអាចសុំការបញ្ជាក់ពីក្រសួងការពារជាតិថៃ ឬស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំនៅថៃថា ធ្លាប់បានធ្វើការធានា ឬផ្តល់ការគាំទ្រដល់បេក្ខជនពីកម្ពុជា ដើម្បីទៅរៀនជំនួសបេក្ខជនថៃនៅសាលា West Point ឬទេ? អ្នកក៏អាចស្វែងរកការបញ្ជាក់ផ្ទាល់ពីសាលាបណ្ឌិតសភាយោធាអាមេរិក West Point តែម្ដងក៏បានលើករណីនេះ។ ខ្ញុំជឿជាក់ថាច្បាស់ថា គឺគ្មានករណីនេះទេ។ ៥. ខ្ញុំសង្ឃឹមថាការបញ្ជាក់នេះ នឹងបញ្ចប់នូវការយល់ខុសថាខ្ញុំបានទៅរៀនសាលា West Point ដោយប្រើប្រាស់កូតារបស់កងទ័ពថៃ ដែលមិនមែនជាការពិត៕

នៅរសៀលថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ឯកឧត្តមកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត គន់ គីម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី អនុប្រធានទី១ គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ (គ.ជ.គ.ម) បានអញ្ជើញជាអធិបតីភាពដឹកនាំកិច្ចប្រជុំលើរបាយការណ៍លទ្ធផលការងារគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយក្នុងខែឧសភា និងលើកទិសដៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្តីការ គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ។កិច្ចប្រជុំនេះ មានការអញ្ជើញចូលរួមពីឯកឧត្តម អនុប្រធានទី២, ឯកឧត្តម អនុប្រធាន, ឯកឧត្តម ទីប្រឹក្សា, ឯកឧត្តម-លោកជំទាវ អគ្គលេខាធិការរង និងអគ្គលេខាធិការរង, លោកប្រធាននាយកដ្ឋាន និងមន្រ្តីជាច្រើន។បន្ទាប់ពីបានស្តាប់របាយការណ៍ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី គន់ គីម មានប្រសាសន៍ថា ដោយសារពេលនេះឈានចូលរដូវវស្សា និងមានភ្លៀងធ្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់ សូមណែនាំដល់ថ្នាក់ដឹកនាំត្រូវរៀបចំផែនការសកម្មភាពការងារ និងការត្រៀមបម្រុងឲ្យបានល្អប្រសើរ ដើម្បីបញ្ជៀសហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយដែលបង្កឡើងដោយកត្តាធម្មជាតិនានា។ជាមួយគ្នានេះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី គន់ គីម បានស្នើឲ្យមានការចុះត្រួតពិនិត្យតាមបណ្តាកងរុករក និងសង្គ្រោះ ដែលជាកម្លាំងមានជំនាញក្នុងការចុះប្រតិបត្តិការ អន្តរាគមន៍ចំពោះគ្រោះមហន្តរាយដែលអាចកើតឡើងជាយថាហេតុផងដែរ។បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី គន់ គីម បានអញ្ជើញប្រកាសតែងតាំងថ្នាក់ដឹកនាំ ជាអនុប្រធាន និងទីប្រឹក្សានៃ គ.ជ.គ.ម សរុបចំនួន ៤រូប។ ក្នុងនោះ ឯកឧត្តម អ៊ុ សុខ ត្រូវបានតែងតាំង ជាអនុប្រធាន គ.ជ.គ.ម, ឯកឧត្តម ឃុន សុខា និង ឯកឧត្តម គឹម សុវឌ្ឍនា ជាទីប្រឹក្សា មានឋានៈស្មើ រដ្ឋលេខាធិការ និង ឯកឧត្តម សូរ សុជាតិ ជាទីប្រឹក្សា គ.ជ.គ.ម។ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី គន់ គីម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី បានណែនាំដល់ថ្នាក់ដឹកនាំត្រូវពិនិត្យ និងរៀបចំចាត់តាំងប្រគល់ភារកិច្ចឲ្យបានឆាប់ ដើម្បីចូលអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ចរបស់ខ្លួន។ លើសពីនេះ ឯកឧត្តម ទេសរដ្ឋមន្រ្តី គន់ គីម បានជំរុញដល់សមាសភាពថ្នាក់ដឹកនាំដែលទើបទទួលការតែងតាំងថ្មី ត្រូវសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ហើយអនុវត្តតួនាទី និងភារកិច្ចដែលថ្នាក់ដឹកនាំប្រគល់ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ៕

សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានអញ្ជើញជួបសំណេះសំណាលជាមួយសមាជិក សមាជិកាក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង-ស្រុក ឃុំ-សង្កាត់ និងមន្ត្រីនៃមន្ទីរ-អង្គភាពនានាជុំវិញខេត្តពោធិ៍សាត់ នៅសាលាខេត្តពោធិ៍សាត់។ពិធីសំណេះសំណាលនេះ មានការអញ្ជើញចូលរួមពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា ប្រធាន អនុប្រធានក្រុមការងារថ្នាក់ជាតិចុះជួយខេត្តពោធិ៍សាត់ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង-ស្រុក ឃុំ-សង្កាត់ ព្រមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំមន្ទីរ អង្គភាពនានាជុំវិញខេត្ត សរុបចំនួន៧៧៥នាក់។ខេត្តពោធិ៍សាត់ គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំណោម រាជធានី ខេត្តទាំង២៥ ស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មានចម្ងាយ ១៨៦គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងកើត ជាប់នឹងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ខាងលិចជាប់នឹងខេត្តបាត់ដំបង និងប្រទេសថៃ ខាងជើងជាប់ខេត្តសៀមរាប និង កំពង់ធំតាមបណ្តោយបឹងទន្លេសាប ខាងត្បូងជាប់នឹងខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងខេត្តកោះកុង។ រដ្ឋបាលដែនដី បែងចែកចេញ ជា៧ក្រុង-ស្រុក , ៤៩ឃុំ-សង្កាត់ និង៥២៧ភូមិ។ មានប្រជាជន សរុបចំនួន ៥៦២.៦៨៣នាក់ ស្រី២៨៤.៥៩៩នាក់ ស្មើនឹង ១៤១.០៦៤គ្រួសារ។ មានផ្ទៃដីសរុបចំនួន ១២.៦៩២ គ.ម២ សណ្ឋានដីត្រូវបានបែងចែកជា ៤ប្រភេទ មានដូចជា៖ តំបន់ភ្នំ, តំបន់ខ្ពង់រាប, តំបន់ ទំនាបកណ្តាល និងតំបន់បឹងទន្លេសាប។ខេត្តពោធិ៍សាត់បានរៀបចំនិងសម្រេចនូវសមិទ្ធផលជាច្រើន ក្នុងនោះដើម្បីរក្សាបានសណ្តាប់ធ្នាប់និងបរិស្ថាន បៃតង រដ្ឋបាលខេត្តបានធ្វើការអភិវឌ្ឍច្រាំងស្ទឹងឱ្យមានសោភណភាពតាមដងស្ទឹង ចាប់ពីស្ពានអាកាសវាងក្រុង ដល់ស្ពាន រថភ្លើង ត្រូវរៀបចំជាសួនច្បារ និងកន្លែងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដើរកម្សាន្ត និងហាត់ប្រាណ ក្នុងនោះបានធ្វើ ការសម្របសម្រួលជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ដែលរស់នៅគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ មិនរៀបរយ មួយចំនួនដូចជា នៅ ជាប់របងវិទ្យាល័យពោធិ៍សាត់ ជាប់របងស្នងការដ្ឋាននគរបាលខេត្ត ជាប់របងមន្ទីរពេទ្យខេត្ត និងការរស់នៅ តាមមាត់ស្ទឹងយូរឆ្នាំមកហើយ ឱ្យចាកចេញដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងទទួលយកការដោះស្រាយទីតាំងថ្មី ដែលមាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់ ធានាការស់នៅប្រកបដោយសុខសុវត្ថិភាព និងមានកម្មសិទ្ធស្របច្បាប់ (សរុប ៣២០ គ្រួសារ)។ ទន្ទឹមនេះ ដើម្បីបញ្ចៀសគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្នុងពេលរាត្រី ខេត្តបានដាក់បង្គោល និង អំពូលភ្លើង ចាប់ពីព្រំប្រទល់ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដល់ព្រំប្រទល់ខេត្តបាត់ដំបង(បង្គោលចំនួន១ ៧៥០ដើម អំ ពូលសូឡាចំនួន៣៥០០អំពូល) ដើម្បីសម្រួលដល់ការធ្វើដំណើរពេលយប់របស់សាធារណជនទូទៅផងដែរ។ខេត្តពោធិ៍សាត់ជាខេត្តប្រភពថាមពល មានវារីអគ្គិសនី ៣កន្លែង ទី១ដែលមានអនុភាព១២០មេហ្គាវ៉ាត់ ស្ថិតនៅ ស្ទឹងអាតៃ ទី២ដែលមានអានុភាព ៨០មេហ្គាវ៉ាត់ ស្ថិតនៅក្នុងភូមិស្ទឹងថ្មី ឃុំប្រម៉ោយ ស្រុកវាលវែង(ដែល ជាចំណងដៃដ៏ថ្លៃថ្លា របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជា ណាចក្រកម្ពុជា) និងទី៣ អានុភាព១៥០មេហ្គាវ៉ាត់ ដែលកំពុងសាងសង់ គឺវារីអគ្គីសនី ស្ទឹងពោធិ៍សាត់១ និងវារីអគ្គីសនី ស្ទឹងមេទឹក ស្ថិតនៅភូមិសង្គមថ្មី ឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង។ ជាមួយគ្នានេះ ខេត្តពោធិ៍សាត់ មានស្ថានីយ៍ថាមពលដើរដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅស្រុកក្រគរ ដែលមានអានុភាពផលិតអគ្គិសនីបាន២៤០មេហ្គាវ៉ាត់ កំពុងដំណើរការ និងគ្រោងសាងសង់ស្ថានីយ៍ថាមពលដើរដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យមាន អនុភាព ៣៥០មេហ្គាវ៉ាត់ បន្ថែមទៀតស្ថិតនៅភូមិកណ្តាល ឃុំឈើតុំ ស្រុកក្រគរ ក្នុងនោះក៏មានស្ថានីយ ស្តុកថាមពលដោយអាគុយ ២០០មេហ្គាវ៉ាត ផងដែរ។ខេត្តពោធិ៍សាត់មានរោងចក្រសហគ្រាសជាច្រើនកន្លែងដូចជា៖ រោងចក្រដំឡើងរថយន្ត ហ្វីត(Ford) រោងចក្រផលិតគ្រឿងបង្គុំអគ្គិសនី និងអេឡិចត្រូនិច រោងចក្រកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ រោងចក្រ ផលិតទឹកស្អាត និងសហគ្រាស មួយចំនួនទៀត ដែលអាចស្រូបយកកម្លាំងពលកម្ម ប្រមាណ ១៥ ៨១៥នាក់ ស្រី ១០ ០៦៦នាក់ បានជួយសម្រួលការងារជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីកាត់បន្ថយការធ្វើចំណាកស្រុកផងដែរ។សូមបញ្ជាក់ថា ការចុះជួបសំណេះសំណាលនាពេលនេះ ជាដំណើរឆ្ពោះទៅមូលដ្ឋានរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ជាពិសេសគោលបំណងសំខាន់ គឺការជម្រុញការធ្វើគណនេយ្យភាពរវាងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ជាមួយអង្គបោះឆ្នោត ជម្រុញអោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ចុះមូលដ្ឋានធ្វើការអោយកាន់តែជិតស្និទជាមួយអង្គបោះឆ្នោតដែលជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់។ គិតមកដល់ពេលនេះ ខេត្តពោធិ៍សាត់ជាខេត្តទី១១ហើយដែលសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទី អញ្ជើញចុះជួបសំណេះសំណាល ៕

នៅក្រោមផ្ទៃកកនៃបាតបឹងតំបន់ភ្នំអាល់ របស់ប្រទេសស្វីស ក្រុមនិស្សិតមកពីសាកលវិទ្យាល័យ ETH Zurich បានផលិតរូបយន្តមួយគ្រឿង ដើម្បីវាស់កម្រាស់ទឹកកកពីក្រោមទឺក ប្រមូលទិន្នន័យដែលអាចជួយក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសិក្សាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនៅតំបន់បរិស្ថានកក ។ រូបយន្ត POLARIS ត្រូវបានរចនាឡើង ដើម្បីធ្វើដំណើរក្រោមបាតបឹកកក និងវាស់កម្រាស់ទឹកកកពីក្រោមទឹក ។ ក្រុមអ្នកផលិតរូបយន្តនេះ និយាយថា ប្រព័ន្ធមួយនេះ អាចប្រមូលទិន្នន័យនៅតាមទីកន្លែងដែលមនុស្សពិបាកទៅដល់ ។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនិយាយថា ទិន្នន័យកម្រាស់ទឹកកក អាចគាំទ្រការស្រាវជ្រាវអាកាសធាតុ និងបរិស្ថាន នៅតំបន់ភ្នំអាល់ ជាទីដែលក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ កំពុងព្យាយាមធ្វើឲ្យល្អប្រសើរឡើងការអង្កេតបឹងទឹកកក ។ វាមានគុណតម្លៃច្បាស់លាស់ផងដែរ សម្រាប់ឲ្យក្រុមអាជ្ញាធរក្នុងស្រុកវាយតម្លៃថាតើបឹងកក សុវត្ថិភាពដែរឬទេ សម្រាប់សកម្មភាពកម្សាន្តអំឡុងរដូវរងា ។ លោក Richard Rüdin គឺជាសហអ្នកដឹកនាំគម្រោង POLARIS និយាយថា បញ្ហាបញ្ជូនមនុស្សឲ្យទៅលើទឹកកកគឺថា ពួកយើងចង់អង្កេតទឹកកក អំឡុងរដូវរងាទាំងមូល ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ពេលវាស្តើង វាគ្មានសុវត្ថិភាពនោះទេ នោះហើយគឺជាហេតុផលដែលពួកយើងប្រើប្រាស់រូបយន្ត ដើម្បីទៅវាស់កម្រាស់របស់វាពីក្រោមទឹក ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ និយាយថា វិធីសាស្រ្តបច្ចុប្បន្នមានដែនកំណត់ ពីព្រោះវិធីចាប់សញ្ញាពីចម្ងាយ ពិបាកទាញយកកម្រាស់របស់ទឹកនៅតាមបឹងតូចៗនៅតំបន់ភ្នំអាល់ ខណៈការវាស់ដោយដៃ ត្រូវការខួងកាត់ទឹកកកនៅតាមចំណុចដែលបានកំណត់ ។ ដោយឡែក លោក Maximilian von Loesch គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោងមួយនេះ និយាយថា រូបយន្ត POLARIS មានបំណងគូផែនលម្អិតជាងមុនលើបឹងទឹកកកតំបន់ភ្នំអាល់ ៕